2.3.10 Vaardigheid 10: Creëer een ondersteunende omgeving

2.3.10 Vaardigheid 10: Creëer een ondersteunende omgeving

Content zoeken

omgeving
Inhoudsopgave

Vaardigheid 10: Creëer een ondersteunende omgeving

Onze omgeving speelt een belangrijke rol in gedragsverandering en het behalen van doelen. Dagelijks maken we duizenden beslissingen, waarvan een groot deel automatisch en onbewust plaatsvindt. Deze keuzes worden sterk beïnvloed door onze fysieke omgeving, relaties en sociale en culturele context

Wanneer de omgeving ons gedrag ondersteunt, wordt het gemakkelijker om gezonde keuzes te maken en vol te houden. Daarentegen kan een niet-ondersteunende omgeving leiden tot frustratie en het saboteren van intenties. Een ondersteunende omgeving verlaagt de afhankelijkheid van wilskracht en biedt structuur en routine die gezonde gewoontes versterken.

 

Hier zijn enkele praktische stappen die je kunt ondernemen om samen met je cliënten een ondersteunende omgeving te creëren:

  1. Maak gezonde keuzes vanzelfsprekend
  2. Vorm een team
  3. Koppel een nieuwe gewoonte aan een bestaande routine of trigger
  4. Optimaliseer je thuis- of werkomgeving

https://vimeo.com/1050954505

Actie 1: Maak gezonde keuzes vanzelfsprekend

Het makkelijker maken van gezonde keuzes begint met het wegnemen van drempels en het creëren van triggers die automatisch gezond gedrag stimuleren. Wanneer acties logisch en toegankelijk aanvoelen, is de kans groter dat ze onderdeel worden van je dagelijkse routine. Onderzoek toont aan dat kleine aanpassingen, zoals het koppelen van gezond gedrag aan bestaande gewoontes, aanzienlijk bijdragen aan gezondere keuzes (Hollands et al., 2013).

 

Enkele voorbeelden:

  • Adviseer cliënten om gesneden groenten, fruit of ongezouten noten in een schaal op het aanrecht of bureau te plaatsen, of in doorzichtige bakjes in de koelkast te bewaren.

  • Stimuleer cliënten om een gevulde waterfles of karaf op hun bureau of eettafel neer te zetten, zodat hydratatie vanzelfsprekend wordt.

  • Moedig cliënten aan om sportkleding of -materiaal, zoals een yogamat, op een zichtbare en bereikbare plek te leggen om beweging te stimuleren.

Actie 2: vorm een team

Een sociaal ondersteunend netwerk speelt een cruciale rol bij gedragsverandering. Het delen van doelen met anderen verhoogt zowel de motivatie als het verantwoordelijkheidsgevoel. Onderzoek bevestigt dit: een meta-analyse toont aan dat sociale ondersteuning het succes van gedragsverandering significant vergroot, vooral bij gewichtsbeheersing en fysieke activiteit (Prestwich et al., 2014). Sociale interacties bieden aanmoediging, inspiratie en verantwoording – essentiële factoren voor blijvende verandering.

 

Als coach kun je cliënten helpen een sterk steunsysteem op te bouwen met deze strategieën:

  • Moedig cliënten aan om samen te trainen met een vriend, familielid of collega. Dit vergroot de kans dat ze consistent blijven sporten en elkaar motiveren.

  • Stel voor dat cliënten hun doelen delen met hun partner of gezin. Denk aan samen koken, gezondere maaltijden plannen of wandelen. Dit versterkt zowel hun steunsysteem als de onderlinge band.

  • Moedig cliënten aan om met vrienden een dagelijks stappendoel te stellen. Gebruik een app om voortgang te delen of stel voor samen te wandelen – een perfecte combinatie van sociaal contact en beweging.

  • Help cliënten een sportschool te vinden met groepslessen en een motiverende community. De energie en steun van een groep vormen een krachtig steunsysteem.

  • Laat cliënten zien dat je niet alleen hun coach bent, maar ook een betrouwbare bron van motivatie. Bespreek regelmatig hun doelen en voortgang, en creëer een omgeving waarin ze zich gesteund voelen.

Actie 3: Koppel een nieuwe gewoonte aan een bestaande routine of trigger

Het koppelen van nieuwe gewoontes aan bestaande routines maakt gedragsverandering eenvoudiger en natuurlijker. Onderzoek toont aan dat deze koppeling een effectieve strategie is voor het ontwikkelen van consistenter gedrag. Triggers fungeren als natuurlijke herinneringen voor het gewenste gedrag (Judah et al., 2013). Als coach kun je cliënten helpen door ze simpele gewoonteketens te laten maken.

 

Enkele voorbeelden:

  • Koppel tandenpoetsen aan een korte stretchroutine voor meer beweging.

  • Combineer koffiezetten met tien bewuste ademhalingen voor meer mindfulness.

  • Drink een glas water direct na het opstaan voor een goed gehydrateerde start.

Actie 4: Optimaliseer je thuis- of werkomgeving

Een goed ingerichte thuis- en werkomgeving is de basis voor gezonder gedrag. Door gezonde keuzes letterlijk zichtbaar en toegankelijk te maken en ongezonde opties minder prominent, wordt de omgeving een krachtige motivator voor betere leefgewoontes. Onderzoek bevestigt dat aanpassingen in de fysieke omgeving, zoals het herorganiseren van ruimtes, gezonder gedrag bevorderen (McCurley JL et al., 2019; Kegler MC et al., 2014).

 

Hier zijn enkele praktische strategieën die je als coach kunt toepassen:

  • Adviseer cliënten om ongezonde snacks uit zicht te plaatsen (bijvoorbeeld in een afgesloten kast) en gezonde voeding zoals fruit op ooghoogte in de koelkast te zetten.

  • Moedig cliënten aan om tijdens maaltijden te nuttigen op een plek waar ze geen laptop, televisie of smartphone kunnen gebruiken.

  • Help cliënten om thuis of op kantoor een bewegingsvriendelijke ruimte in te richten. Denk aan een plek met een yogamat, weerstandsbanden of ruimte voor sta- en wandelvergaderingen.

Hoewel deze actie overlap heeft met Actie #1, zit het verschil voornamelijk in de benadering en focus. Waar Actie #1 zich richt op de psychologische logica achter gewoontes en hoe je gezonde keuzes onbewust vanzelfsprekend maakt, legt Actie #4 de nadruk op het fysieke aspect: hoe je de thuis- of werkomgeving kunt optimaliseren om gezond gedrag praktisch en toegankelijk te maken.

Bronnen
  1. Hollands GJ, Marteau TM, Fletcher PC. Non-conscious processes in changing health-related behaviour: a conceptual analysis and framework. Health Psychol Rev. 2016;10(4):381-394. doi:10.1080/17437199.2015.1138093
  2. Prestwich A, Sniehotta FF, Whittington C, Dombrowski SU, Rogers L, Michie S. Does theory influence the effectiveness of health behavior interventions? Meta-analysis. Health Psychol. 2014;33(5):465-474. doi:10.1037/a0032853
  3. Judah G, Gardner B, Aunger R. Forming a flossing habit: an exploratory study of the psychological determinants of habit formation. Br J Health Psychol. 2013;18(2):338-353. doi:10.1111/j.2044-8287.2012.02086.
  4. Kegler MC, Alcantara I, Haardörfer R, Gazmararian JA, Ballard D, Sabbs D. The influence of home food environments on eating behaviors of overweight and obese women. J Nutr Educ Behav. 2014;46(3):188-196. doi:10.1016/j.jneb.2014.01.001
  5. McCurley JL, Levy DE, Rimm EB, et al. Association of Worksite Food Purchases and Employees’ Overall Dietary Quality and Health. Am J Prev Med. 2019;57(1):87-94. doi:10.1016/j.amepre.2019.02.020